Cechy psychicznego uzależnienia

Uzależnienie psychiczne cechuje:

wzrost napędu związanego z poszukiwaniem środka uzależniającego
wzrost tolerancji na działanie środka – obniżenie efektu przyjemnosci
kompulsywna konsumpcja środka kosztem swojego zdrowia oraz otoczenia
osłabienie woli
obsesja "brania", picia i natręctwa myślowe utrzymujące się i nawracające nawet po wieloletniej abstynencji
samooszukiwanie się usprawiedliwiające wykonywanie danej czynności – związane z psychologicznymi mechanizmami obronnymi
fizyczne wyniszczenie
brak zainteresowania otoczeniem niezwiązanym ze środkiem i jego zdobywaniem
wypalenie emocjonalne prowadzące do samobójstwa

Zależność psychiczna – osoba uzależniona nie potrafi bez pomocy z zewnątrz przerwać zachowań kompulsywnych związanych ze zdobywaniem i konsumpcją.

Nieleczona zależność psychiczna od substancji chemicznych prowadzi najczęściej do więzienia, szpitala psychiatrycznego, a w końcu i śmierci. Na dzień dzisiejszy nie są znane skuteczne metody leczenia uzależnienia psychicznego od substancji chemicznych. Możliwe jest zatrzymanie kompulsywnych zachowań ale nie całkowite wyleczenie. Uzależnienie psychiczne ma fizyczne – neurologiczne podłoże i jest tak samo realne jak uzależnienie fizjologiczne z tą różnicą, że zmiany które powoduje nie cofają się samoistnie, albo cofają się bardzo wolno w skali życia osobnika. Aktywny wybór samopodawania prowadzi do wbudowania się tej czynności w układ nagrody a w konsekwencji do choroby mózgu - uzależnienia.

Uzależnienie społeczne - socjologiczne, wiąże się z zażywaniem środków toksycznych pod wpływem panującej mody lub w grupie ludzi podobnych do siebie, w kręgach młodzieży z tzw. subkultur. Istotą zjawiska jest bardzo silne uzależnienie od grupy, co pociąga za sobą bezwzględne respektowanie panujących w niej zasad i obyczajów.