Podział odrzutów przeszczepów

Ponieważ dawca i biorca różnią się genetycznie, układ odpornościowy biorcy odbiera jako obce antygeny przeszczepu i reaguje próbą jego zniszczenia, co doprowadzić może w konsekwencji do odrzucenia przeszczepu.

Odczyn zapal­ny wywołany przez reakcję immunologi­czną jest skutkiem procesu odrzucania przeszczepu. Stan ten , jesli utrzymuje sie dłużej, doprowadza czasem do niewydolności przeszczepionego na­rządu.

Kategorie odrzucenia i niewydolności przeszczepu zostały usystematyzowane według czasu w jakim dochodzi do tego procesu:

• odrzucanie nadostre - rozwija się parę minut po przeszczepieniu i prowadzi do jego niewydolności
• odrzucanie ostre przyspieszone – występuje po 24 godzinach od zabiegu i prowadzi do niewydolności przeszczepu w ciągu 1-6 miesięcy
• odrzucanie ostre – parę dni lub miesięcy od przeszczepu
• odrzucanie przewlekłe – wystepuje po roku od przeszczepu

 

Nadostre odrzucanie przeszczepu allogenicznego:

Patogeneza nadostrego od­rzucania jest związana z uszkodzeniem śródbłonka i utratą jego właściwości biologicznych. Toksyczne działanie wobec śródbłonka wywierają:

• składniki dopełniacza
• czynnik ak­tywujący płytki (PAF)
• enzymy lizosomowe uwolnione z płytek i granulocy­tów

Test cytotoksyczny między surowicą biorcy a limfocytami dawcy mocno zredukował przypadki nadostrego odrzucenia przeszczepu.

Ostre przyspieszone odrzucanie przeszczepu allogenicznego:

Przebieg ostrego przyspieszonego odrzucania przeszczepu allogenicznego jest podobny do odzrzucenia nadostrego, ale odbywa się w tętnicach. Występuje tu martwica włóknikowa błony środkowej tętnic oraz złogi włóknika i płytek w świetle naczynia. Obrzęk tkanki śródmiąższo­wej, wylewy, ogniska martwicy i nacieki z komórek jednojądrzastych dopełniają obrazu. Prawdopodobnie wywołuje je obecność w osoczu preformowanych przeciwciał przeciwko dawcy, występujących jednak w stężeniu, które uniemo­żliwia wykrycie ich rutynowym testem cytotoksycznym.

Ostre odrzucanie przeszczepu allogenicznego- humoralne:

Główną cechą morfologiczną tej formy od­rzucania są nacieki, w których przeważają komórki jednojądrzaste (limfocyty, makrofagi), zlokalizowane w tkankach, stąd też inne używane nazwy - od­rzucanie śródmiąższowe lub komórkowe. Zmiany zajmujące tętnice i tętniczki mogą dotyczyć każdego narządu. Dochodzi do nacieków złożonych z limfocytów i makrofagów, które mogą odwarstwić śródbłonek naczynia. Uszkodzeniu śród­błonka czasami towarzyszą przyścienne złogi włóknika i płytek krwi. Nacieki w ścianie naczynia prowadzą niekiedy do jego mar­twicy.

 

Patogeneza ostrego odrzucania:

Decydującą rolę w patogenezie ostrego odrzucenia pełnią limfocyty Τ pomoc­nicze CD4⁺ . Przyjmuje się, że ich udział polega na:

• aktywacji limfocytów Τ cytotoksycznych CD8 ⁺ poprzez uwalniane cytokiny
• indukcji odpowiedzi o typie nadwrażliwości późnej z udziałem makrofagów
• efekcie cytotoksycznym względem ko­mórek przeszczepionego narządu poprzez cząs­teczkę Fas (CD95)

Przewlekłe odrzucanie przeszczepu allogenicznego:

Jest to najczęściej występująca forma odrzucenia przeszczepu i główna przyczyna niepowodzeń transplantacji. Przebu­dowa naczyń tętniczych średniego kalibru to bardzo typowa zmiana morfologiczna w tym przypadku:

• rozplema błony wewnętrznej tętnic na skutek proliferacji i migracji miocytów oraz fibroblastów z błony środkowej
• światło naczynia ulega zwężeniu powodując niedokrwienie czynnego miąższu narządu i zastępowanie go tkanką łączną włóknistą

Prawdopodobieństwo przewlekłego odrzucenia wzras­ta u chorych:

• z przebytymi epizodami ostrego odrzucania
• niewielką liczbą zgodnych z dawcą antygenów HLA
• otrzymujących niedostateczną immunosupresję
• z nadciśnieniem tętniczym
• zakażonych wirusem cytomegalii
• z długim czasem przechowywania narządu przed transplantacją
• palących papierosy
• z hiperlipidemią
• nieproporcjonalnie małej masie nerki w stosunku do masy ciała